42 năm với nón bài thơ

 

Hàng triệu chiếc nón được nghệ nhân Lê Thị Mộng Cúc làm ra như chính tâm hồn của người dân Huế gửi đến du khách gần xa.

 

Đến với Huế, du khách không chỉ được tận hưởng cảnh đẹp của sông Hương, núi Ngự, những thành quách, đền đài cùng các món ăn cung đình mà còn được ngắm nhìn những thiếu nữ trong chiếc áo dài, đội trên đầu chiếc nón bài thơ. Từ lâu, hình ảnh chiếc nón bài thơ Huế đã đi vào lòng du khách như những câu thơ của thi sĩ Thu Bồn: Áo trắng hỡi thuở tìm em không thấy/ Nắng mênh mang mấy nhịp Tràng Tiền/ Nón rất Huế nhưng đời không phải thế/ Mặt trời lên từ phía nón em nghiêng. Hàng trăm năm nay, những người thợ làm nón vẫn âm thầm góp sức mang lại vẻ đẹp rất riêng cho Huế. Nghệ nhân Lê Thị Mộng Cúc (ở xóm 3, thôn Mỹ Lam, xã Phú Mỹ, huyện Phú Vang, TP Huế) 42 năm qua cũng đã chằm hàng triệu chiếc nón, đưa nón bài thơ Huế đến tận tay du khách gần xa.

 

 

 

Trong điệu hò Huế ngân nga, bà Cúc xếp những chiếc lá thành vòng tròn, xoay đều chúng theo khung nón. Bằng động tác nhanh nhẹn, chẳng mấy chốc những chiếc lá đã được nằm gọn trên khung. “Sắp làm sao cho chóp nón nhỏ mới khéo” - bà vừa nói vừa lướt đôi tay trên từng ngọn lá, kéo phẳng ra. Những câu thơ,  hình ảnh cầu Tràng Tiền, chùa Thiên Mụ được bà đặt lên trên lớp lá. Cũng với những công đoạn như ban đầu, bà đặt lên khung lớp lá thứ hai. Dùng chiếc kim khâu, đôi bàn tay bà lướt trên nón lá với từng mũi kim đều và thẳng.

Bà Cúc đến với nghề làm nón lá từ khi lên 8 tuổi. Cũng như nhiều người trong vùng, bà thuộc thế hệ thứ tư trong gia đình có nghề chằm nón. Trong ký ức bà, những chiếc nón bài thơ nhẹ nhàng, mỏng manh của ngoại, của mẹ như kỷ vật thiêng liêng khắc sâu trong tâm trí. Đến khi lớn lên, như những người thân trong gia đình, bà chọn nghề làm nón. Khi bà lấy chồng, nghề chằm nón cũng theo giúp cuộc sống gia đình bà từ ấy đến nay.

 

Bí quyết làm nón

 Để có một chiếc nón bài thơ phải trải qua nhiều công đoạn: chuẩn bị khung, làm vành, xử lý lá, khâu và hoàn thiện nón. “Nón Huế có 16 vành. Vành nón được làm từ thân cây lồ ô, chuốt thật nhẵn, không được méo mó kể cả ở những chỗ có mắt. Riêng lá làm nón phải xanh, lấy từ cây chỉ mọc ở rừng. Lá chặt về phải đạp cho gãy đều, cho vào lò sấy. Khi sấy, phải nhanh tay trở lá cho đều. Lá chín cần được nhúng nước cho mềm, rồi đem cắt ra thành từng nhánh trước khi đưa lên ủi. Lá phải bóng đẹp, không dập mới có thể làm nên những chiếc nón tinh xảo” - bà Cúc tiết lộ.

Khi chằm nón, phải lựa lá cho thật đều màu, ngọn lá phải thật ngay hàng, khoảng cách đều nhau. Bà Cúc nói: “Quyết định tay nghề của người thợ chính là những mũi khâu trên nón. Khâu làm sao cho nón đều, không thấy lỗ kim, không có nếp mấp mô. Chính sự khéo léo này giúp nón bài thơ không chỉ mảnh mai, nhẹ nhàng mà còn bóng đẹp, phù hợp với thiếu nữ trong việc dạo phố, đến công sở hay làm những công việc đồng áng”.

 


Nuôi sống cả gia đình

Hơn 40 năm làm nón, bà Cúc không nhớ hết đã sản xuất bao nhiêu chiếc nón bài thơ cung cấp cho những người ưa chuộng. Bà chỉ biết rằng nón của bà không chỉ quanh quẩn ở Huế mà còn được nhiều du khách biết đến, trong đó có cả du khách nước ngoài mua về làm quà tặng người thân. Nghề làm nón cũng giúp bà một mình nuôi con ăn học thành tài. Con gái của bà là Phan Thị Bảo Ngân, hiện là sinh viên của Trường ĐH Huế. Cũng như mẹ mình, Ngân đã nối nghiệp làm nón từ khi biết phụ việc lặt vặt giúp mẹ. Hiện tay nghề của cô cũng không kém gì mẹ. Sau giờ học, cô cũng góp phần làm ra những chiếc nón xinh xắn cung cấp cho thị trường.

Đầu năm 2010, bà Cúc là một trong hai nghệ nhân của thôn Mỹ Lam vinh dự được làng nghề Một thoáng Việt Nam TPHCM mời vào biểu diễn chằm nón cho du khách thưởng thức. Bà tự hào: “Làm nón mà còn có thể đưa tay nghề của mình ra với du khách gần xa thì không còn gì bằng. Tôi rất vui vì ở đây, nghề truyền thống của quê  mình được nhiều người biết đến”.

 

Tổng hợp.

 

 

 

 

Thêm bình luận


Security code
Lấy mã code khác

Built with HTML5 and CSS3 | Copyright © 2012 NCV Entertainment

34 Nguyễn Thị Minh Khai , P.Đa Kao , Quận 1, TP HỒ CHÍ MINH