Nón lá Lâm Xung khởi nguồn từ bộ phim Thủy Hử

Thương hiệu nón Chuông đã làm nên danh tiếng cho miền đất nghề trù phú huyện Thanh Oai, Thành phố Hà Nội. Nhưng ít ai biết rằng cũng tại mảnh đất này còn tồn tại một làng nón khác với không khí hoạt động nhộn nhịp khẩn trương không kém làng nón Chuông, mỗi ngày tung ra thị trường hàng trăm sản phẩm và tiếng tăm đã vượt ra khỏi biên giới Việt Nam. Đó chính là làng Tri Lễ ở xã Tân Ước với thương hiệu nón lá Lâm Xung nổi tiếng.

 

Nếu trước kia du khách tấp nập đến với Tân Ước chỉ để đặt giò chả, bánh chưng vào những dịp cận Tết, thì nay nón lá Lâm Xung lại là thứ mặt hàng chủ lực thu hút ngày càng nhiều người đến với xã nghề này.

 

Theo những người dân trong làng, nón lá Tri Lễ dù ít tuổi đời hơn làng nghề nón Chuông anh em nhưng ít nhất cũng manh nha từ cách đây hàng thế kỉ. Không chỉ sản xuất những chiếc nón trắng quai thao làm duyên cho các bà các chị, người Tri Lễ cần cù sáng tạo còn tìm tòi và mở rộng sản xuất khi tái sinh các sản phẩm những tưởng chỉ còn là dĩ vãng, từ nón Xuân Kiều (còn gọi là nón Ba Đồn có dáng hơi khum chứ không thẳng vát), nón kiểu Pháp, nón mẹt và nay lại tạo dấu ấn với loại hình nón mới: nón lá Lâm Xung. Nếu nghe kể về gốc tích của chiếc nón, hẳn bạn sẽ rất ngạc nhiên bởi người đưa nón lá Lâm Xung về Tri Lễ không phải bắt nguồn từ suy nghĩ tạo công ăn việc làm cho người dân nơi đây mà lại khởi phát từ niềm đam mê phim ảnh. Cách đây hơn chục năm, một người đàn ông tên là Nghiêm Phú Đáo đã say mê chiếc nón lá của anh hùng Lâm Xung khi xem phim Thuỷ Hử, liền về nhà mày mò bắt chước tạo khuôn làm thử. Thấy chiếc mũ có kiểu dáng lạ lẫm ấy cuốn hút rất nhiều người làng, anh đánh liều làm hẳn một dây và đem ra chợ bán, không ngờ thị trường cũng dành nhiều ưu ái cho chiếc nón lạ của anh. Vậy là chỉ sau một thời gian ngắn, người người, nhà nhà ở Tri Lễ theo nhau sản xuất và “nón lá Lâm Xung” đã trở thành thương hiệu riêng của làng nón Tri Lễ.

 

Cũng giống như chiếc nón thanh đặc trưng của làng Chuông, nón lá Lâm Xung được khâu với hai lớp lá và một lớp mo cau gài ở giữa. Theo anh Nguyễn Văn Phúc, lá để làm nón Lâm Xung là loại lá cọ được mua về từ Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ và phải là loại cọ non, tán to, trắng, không rách nát. Mỗi khi trời nắng, trên khắp các con đường nhỏ, những tán cọ được phơi xoè ra như đuôi chim công trông rất đẹp mắt. Nếu được nắng thì chỉ ba ngày là những tán lá sẽ chuyển sang màu lam trắng sẵn sàng cho khâu sản xuất, còn vào ngày đông giá thì thời gian phơi sẽ mất tới nửa tháng và chất lượng lá không được tốt như phơi vào mùa hạ. Điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất là những chiếc nón thanh thông dụng được tạo thành với bộ khung từ 14 tới 16 vòng (thường là 16), còn nón Lâm Xung lại được sản xuất với kích thước đa dạng hơn, từ 9 đến 14 vòng. Nón lá Lâm Xung cũng có kết cấu tương tự  như chiếc nón thường xuất hiện trong các bộ phim cổ trang của Trung Quốc, trên nhỏ, dưới mở to tạo tán, giữa là khoanh eo thắt lại. Để có được hình dáng như vậy, những chiếc vòng tạo khuôn phải chắc chắn nhưng cũng yêu cầu có đủ độ dẻo dễ uốn, phải được bứt từ nguyên liệu giang, nứa trồng ở các tỉnh miền núi và là cây bánh tẻ, không được quá già vì dễ gãy, cũng không được quá non vì chưa tạo được cật dày mà lại dễ bị nấm mốc.

 

Nón Lâm Xung nhìn rất đơn giản và khâu sản xuất cũng không đòi hỏi kĩ thuật cao nhưng không vì thế mà người Tri Lễ lại thiếu đi sự chăm chút với chiếc nón đã làm nên thương hiệu cho làng nghề. Với mỗi công đoạn, người thợ nón đều dồn hết tâm huyết của mình vào đó, từ khâu bứt vòng sao cho tròn, các đoạn ráp nối không vấp, đường kim mũi chỉ gọn, thẳng hàng với khoảng cách giữa các mũi thắt đều tăm tắp, cho tới khâu cạp nón bằng sợi guột tế sao cho khéo che được vòng chỉ ngoài cùng…. Người Tri Lễ, từ những đứa trẻ mới lên tám cho tới các cụ già bảy tám mươi tuổi tụ tập thành từng nhóm ngồi dưới hiên nhà hay ở các bụi cây râm mát quanh cổng làng, tay thoăn thoắt làm việc, trẻ thì chẻ nan, già thì vót vòng, các chị các mẹ nhịp nhàng đôi tay thắt nón.. Tất cả mọi công đoạn đều có thể tranh thủ làm ở mọi lúc, mọi nơi khiến không khí sản xuất của làng nghề lúc nào cũng rộn ràng náo nhiệt.  

Nón lá Lâm Xung được du khách trong và ngoài nước rất ưa chuộng bởi kiểu dáng lạ mà lại rất tiện dụng trong sinh hoạt. Chính vì thế, không lâu sau khi xuất hiện trên thị trường Việt Nam, nón lá Lâm Xung của người Tri Lễ đã được xuất khẩu sang rất nhiều nước châu Á như Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản và một tín hiệu vui cho làng nghề khi một số du khách châu Âu đã đến thăm làng nghề và có ý định đưa nón Lâm Xung vượt khỏi biên giới Việt Nam đến với bạn bè quốc tế khắp năm châu. Trong một ngày không xa, chắc hẳn thương hiệu “nón lá Lâm Xung” sẽ được gắn tên trên bản đồ quốc tế như chiếc nón quai thao với tà áo dài đã làm nên một diện mạo Việt Nam thuở nào.

M.N

Thêm bình luận


Security code
Lấy mã code khác

Built with HTML5 and CSS3 | Copyright © 2012 NCV Entertainment

34 Nguyễn Thị Minh Khai , P.Đa Kao , Quận 1, TP HỒ CHÍ MINH